सुन्दरीको दिलमा बस्ने को होला ? माकुने ? कोइराला ? उपेन्द्र ?

Written by Sitaram Baral

Wednesday, 06 May 2009 11:21

राष्ट्रिय सरकारको बिकल्प छैन तर 'गधे पे दिल पडि तो परीका क्या काम'

काठमाडौं- राष्ट्रिय सरकार बनाउनकालागि राष्ट्रपतिले बैशाख २६ सम्मको म्याद दिएपनि राष्ट्रिय सहमतिको सरकार नबन्ने पक्कापक्कीजस्तै भएको छ । सोमबार र मंगलबार प्रधानमन्त्री बन्ने दौडधुपमा रहेका एमालेका बरिष्ठ नेता माधब नेपाल मंगलबार बेलुकीदेखि निराश बन्न थालेका छन्।

Who will be Nepal's next Prime Minister? Illustration: eEyeCam

कांग्रेसले एमालेलाई सरकारको नेतृत्व गर्न आग्रह गरेपछि प्रधानमन्त्री बन्नकालागि एमालेभित्र बरिष्ठ नेता नेपाल र अध्यक्ष खनालबीच प्रतिस्पर्धा हुने देखिएको छ । कांग्रेसले समर्थन गरेपनि एमालेले अन्य दलहरुको समर्थनमा बहुमत जुटाउन सक्छ सक्दैन यकिन भैसकेको छैन ।

संविधानमा नयाँ सरकार गठनकालागि दुई प्राबधान छन् । एक, राष्ट्रिय सहमतिको सरकार । यो प्राबधान अन्तर्गत संविधान सभामा प्रतिनिधित्व गर्ने सबै दल र सदस्यहरुको समर्थन हुनुपर्छ । यसरी सबैको समर्थन पाएको राष्ट्रिय सहमतिको सरकार बन्न नसकेमा बहुमतीय प्रणाली अन्तर्गत संविधान सभाभित्र प्रधानमन्त्रीकालागि मतदान हुनेछ । र, बहुमत पाएर निर्वाचित हुने संविधान सभाको सदस्य प्रधानमन्त्री बन्नेछ । प्रचण्ड दोश्रो प्रावधान अनुसार नेपाली कांग्रेसका उम्मेदवार शेरबहादुर देउवालाई पराजित गर्दै गत साल प्रधानमन्त्रीमा निर्वाचित भएका थिए ।

Who will be Nepal's next Prime Minister? Girijaprasad Koirala, Jhalanath Khanal, Madhavkumar Nepal, Upendra Yadav or else? Photos: eEyeCam (1st, 4th), archives. Illustration: eEyeCam

सरकारबाट माओवादीको बहिर्गमनपछि नयाँ सरकार बनाउने साँचो मधेशी जनअधिकार फोरमको हातमा देखिएको छ । कांग्रेस, एमाले, तमलोपा र अन्य केही साना दलको समर्थनसहित फोरमको पनि समर्थन पाउनेलेमात्र गैर माओवादी सरकार बनाउन सक्छ । को सँग मिलेर सरकार बनाउने भन्ने सम्बन्धमा फोरमभित्रैपनि दुई मत छ । सहअध्यक्ष जयप्रकाश गुप्ता कि माओवादीलाई नै सरकारको नेतृत्व गर्न दिएर फोरम सरकारमा जानुपर्ने यो नभएको खण्डमा माओवादीसँगै फोरमपनि विपक्षमा बस्नुपर्ने मान्यतामा छन् ।

उता बरिष्ठ नेता विजय गच्छेदार चािहं सकभर आफै प्रधानमन्त्री बन्ने त्यो नभएमा कांग्रेस-एमाले नेतृत्वको सरकारमा फोरम सहभागी हुने र यसो हुँदा सरकारमा फोरमको नेतृत्व आफै गर्ने योजनामा छन् । अध्यक्ष उपेन्द्र यादवपनि गैरमाओवादी नेतृत्वको सरकारको पक्षमा छैनन् । त्यसैले यतिबेला सबैको ध्यान फोरमको आँखातर्फ केन्द्रित भएको छ । कांग्रेस-एमाले नेतृत्वको सरकारमा फोरम र तमलोपा सहभागी भएमामात्र बहुमत पुग्ने स्थिति छ । माओवादीले चािहं सरकार बनाउने खेलमा नलाग्ने बताएको छ ।

तर सरकारले बर्खास्त गरेका रुक्माङ्गद कटवाललाई काम जारी राख्न राष्ट्रपतिले दिएको निर्देशन फिर्ता लिनुपर्ने र यस्तो असम्बैधानिक कार्य गर्ने राष्ट्रपतिले सदनमा माफी माग्नुपर्ने माग गर्दै माओवादीले सदन अवरुद्ध गर्न थालेपछि नयाँ सरकार बन्ने बाटो अवरुद्ध हुन पुगेको छ । किनभने राष्ट्रिय सहमतिको सरकार होस् वा बहुमतको सरकार होस् त्यो बन्नकालागि संविधान सभाबाटै प्रकृया सुरु गर्नुपर्ने हुन्छ । माओवादीले सदन अवरुद्ध गर्न थालेपछि सरकार बन्ने प्रकृया सुरु हुने सम्भव छैन ।

यो स्थितिमा अझै केही दिन देश सरकार विहीन बन्ने स्थिति देखिएको छ । माओवादीले राष्ट्रपतिले संविधान सभामा माफी माग्नुपर्ने कडा माग अघि सारेकाले प्रधानमन्त्रीको चुनाव भन्दा पहिले राष्ट्रपतिको चुनाव पो पहिले हुने हो कि भन्ने आशंकापनि हुन थालेको छ । किनभने राष्ट्रपतिजस्तो सम्मानित जिम्मेवारीको व्यक्तिले सदनमा गएर माफी माग्नुपर्ने परिस्थिति सिर्जना हुनुजस्तो लज्जास्पद स्थिति अरु कुनै हुँदैन ।

माफी नमागेसम्म सदन नचल्ने स्थिति आएमा राष्ट्रपतिले माफी माग्नुको साटो राजिनामा दिन सक्ने सम्भावनापनि उत्तिकै छ । त्यो स्थितिमा संविधान सभाको कार्यसूची नयाँ प्रधानमन्त्री चयन गर्ने होइन नयाँ राष्ट्रपति चयनको बाटोमा लाग्नेछ । राष्ट्रपतिको निर्वाचन भएमा माओवादीले राष्ट्रपतिको जिम्मेवारीकालागि तैयारी गर्नेछ । र यसकालाग नयाँ समीकरण निर्माण गर्नेछ । त्यो बेला आफू अनुकूलको राष्ट्रपतिको उम्मेदवारलाई जिताएर माओवादीले फेरि सरकारको नेतृत्व लिन सक्छ ।

मंगलबार एमालेले आयोजना गरेको सर्वदलीय बैठकलेपनि सरकार निर्माणकालागि कुनै ठोश निर्णय गर्न सकेन । अधिकांस साना दलहरुले माओवादी समेतलाई सहभागी गराएरमात्र सरकार बनाउन सुझाव दिएका छन् । एमालेको तर्फबाट माधब नेपालको नाम चर्चामा आउन थालेपछि दुई दुई स्थानबाट चुनाव हारेका उनलाई प्रधानमन्त्री स्वीकार गर्ने कि नगर्ने भन्ने अप्ठ्यारो अरु दलहरुलाई परेको छ । एमालेभित्रैपनि विवाद हुने देखिएपछि नेपाल मंगलबारदेखि निराश बन्न थालेका छन् ।

नयाँ सरकार गठनका सम्बन्धमा निर्णय गर्न मंगलबार बसेको एमाले संसदीय दलको बैठकमा अध्यक्ष खनालले एमालेको तर्फबाट आफै प्रधानमन्त्री बन्ने संकेत गरेका थिए । सोही बैठकमा नेता नेपाललाई खनालले बोल्न दिएनन् । आफूले बोल्न नपाउने देखेपछि नेता नेपाल असन्तुष्टि जनाउँदै बैठकबाट बाहिरिएका थिए । मंगलबार दिउसो एक बजे बोलाइएको सम्बैधानिक समितिको बैठकपनि उनले 'टेन्सन भयो' भन्दै स्थगित गरेका थिए ।

-Sitaram Baral in Kathmandu

Comments

USA

We must not let UML or NC to run this country with absolute power. If UML plans to lead the governemtn, then Yadav must resign from president and give president for CPN Maoist. It is shame that loosers are trying to run the country.
This shows how greedy are UML and NC dahichure netaharu

Saturday 09 May 2009, 17:20

Post Reply