मातृभाषासंगैको यात्रा-१६
विश्वमा कति छन् भाषा र वक्ताको संख्या?
'इथ्नोलग (२००५) अनुसार विश्वभरिमा ६,९१२ भाषाहरू बोलिन्छन्। यीमध्ये एशियामा ३३%, अफ्रिकामा ३०%, प्यासिफिकमा १९%, अमेरिकी महादेशहरूमा १५% र युरोपका देशहरूमा ३% भाषाहरू बोलिन्छन्'

बहुभाषिक देशहरूको सूचीमा नेपालले २० औं स्थान ओगटेको छ

Amrit Yonjan-Tamang
अमृत योन्जन-तामाङ

१. विश्वमा हाल कति भाषा छन्?

विश्वमा कति भाषा छन् वा कति भाषा बोलिन्छन् - यो प्रायः सोधिने प्रश्न हो। प्रायः सबै मानिसहरू भाषाको संख्या जान्न उत्सुक हुन्छन्। हामीलाई थाहा भएकै हो कि भाषा सम्वन्धि विविध प्रश्नहरूको उत्तर खोज्ने काम भाषावैज्ञानिकहरू को हो र भाषाको संख्याको बारेमा पनि उनीहरूले नै शोध गर्ने गर्दछन्।

हाल विश्वभरिमा ६,९१२ देखि १०,००० भाषाहरू बोलिन्छन् भन्ने अनुमान रहेको छ। माइकल क्राउस (१९९२), इरेक भि. गुनेमार्क (१९९१), क्लिन्टन रविन्सन (१९९३), डेभिड हार्मोन (१९९५) र इथ्नोलग (१९९२) आदि भाषावैज्ञानिक तथा भाषिक संस्थाहरूले भाषाका संख्याबारे अध्ययन प्रस्तुत गरेका छन् तर उनीहरूमा मत एक्यता पाइदैन। उदाहरणको लागि छिमेकी मुलुक भारतमा बोलिने भाषाहरूको संख्या क्राउसले ३८०, गुनेमार्कले ३५०, रविन्सनले ४०५, हार्मोनले ३०९ र इथ्नोलगले ४०७ देखाएका छन्। समान्यतया इथ्नोलगका सूचनालाई हाल प्रमुख स्रोतको रूपमा उपयोग गर्ने गरेको पाइन्छ।

इथ्नोलग (२००५) अनुसार विश्वभरिमा ६,९१२ भाषाहरू बोलिन्छन्। यीमध्ये एशियामा ३२.८%, अफ्रिकामा ३०.३%, प्यासिफिकमा १९.०%, अमेरिकी महादेशहरूमा १४.५% तथा युरोपका देशहरूमा ३.५% भाषाहरू बोलिन्छन्। यसलाई भाषाको संख्यासहित तालिका १ मा निम्नानुसार देखाइएको छ।

तालिका १: भूक्षेत्रको आधारमा भाषाको वितरण
देश	बोलिने भाषाको संख्या	जम्मा प्रतिशत
१. एशिया	२,२६९	३२.८
२. अफ्रिका	२,०९२	३०.३
३. प्यासिफिक	१,३१०	१९.०
४. अमेरिका	१,००२	१४.५
५. युरोप	२३९	३.५
जम्मा	६,९१२	१००.०

तालिका-१ को विश्लेषणबाट विश्वमा मूलतः एशिया, अफ्रिका र प्यासिफिक देशहरूमा धेरै भाषाहरू बोलिदा रहेछन् भन्ने ज्ञात हुन्छ र युरोपमा थोरै।