बहुभाषिक शिक्षाप्रति कसैको प्रतिवद्धता देखिएन
'भाषाहरूको अन्तर्राष्ट्रिय वर्ष' २००८ कसरी मनाउने?
' We must act now as a matter of urgency. How? By encouraging and developing language policies that enable each linguistic community to use its first language, or mother tongue, as widely and as often as possible, including in education, while also mastering a national or regional language and an international language.'

- Message from Mr Koïchiro Matsuura, Director-General of UNESCO, on the celebration of 2008, International Year of Languages

हिजो २१ फेवुअरी २००८। सम्पन्न भयो नेपालमा पनि ९ औं अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवस। म यहाँ हिजोको मेरो दिनचर्या प्रस्तुत गर्न चाहन्छु र अन्त्यमा 'भाषाहरूको अन्तर्राष्ट्रिय वर्ष' को प्रसंग।

विहान : टाइम्स एफएमसंग कुराकानी

विहानै ७:०५ बजेतिर याम बान्तवाको टाइमस् एफएमबाट फोन आयो। अमृत दाई, आज अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवस। यसैको सन्दर्भमा 'आदिवासी गुञ्जन' कार्यक्रममा कुराकानी गरौं। मैले स्वीकारे। लगभग आधाघण्टापछि सो एफएम स्टेसनबाट फोन आयो, कार्यक्रम सुरु भयो र फोनबाटै प्रत्यक्ष प्रशारण मार्फत् नेपालमा मातृभाषाको अवस्था र विकास प्रक्रिया आदिबारे लगभग २२ मिनट जति कुराकानी भयो।

दिउँसो: युनेस्को क्लबको कार्यक्रम

चुलाचुली युनेस्को क्लबको आयोजनामा पुरानोवानेश्वर स्थित गुरुकुलमा ९ औं मातृभाषा दिवसको आयोजना भएको थियो। अनौपचारिक रूपमा विहान ११:०० बजेदेखि शुरु भएको यस कार्यक्रम तीन चरणमा विभाजित थियो:

(क) नेपालका विभिन्न ८ वटा मातृभाषाहरू- तामाङ, चाम्लिङ, नाछिरिङ, कुलुङ, वाहिङ, लोहोरुङ, लिमि, नेम्बामा राष्ट्रगान प्रस्तुत गरिएको थियो।

(ख) यसपछि 'भाषिक मानव अधिकारको पर्रि्रेक्ष्यमा मातृभाषा र समुदायको पहिचान' शिर्षमा बहुभाषिक शैक्षिक कार्यक्रमका मुख्य प्राविधिक सल्लाहकार डेभिड ए. हफ्ले स्लाइड प्रस्तुत गर्नु भयो। वहाँको प्रस्तुतिको नेपाली अनुवाद मैले गरे। यस प्रस्तुतिमा बालबालिकालाई मातृभाषाको माध्यमबाट समुदाय केन्द्रित विधिबाट शिक्षा दिएमा परिणाम सकारात्मक आउँछ र आदिवासी जनजाति सम्वन्धि संयुक्त राष्ट्र संघीय घोषणापत्रको धारा १३ र १४ अनुरुप हुने जस्ता आसाय प्रस्तुत गरिएको थियो। यसपछि सहभागीहरूको जिज्ञासालाई सम्वोधन गरिएको थियो।

(ग) यसपछि गुरुङ भाषाको फिल्म क्रिपा प्रस्तुत गरिएको थियो। फिल्ममा समाजिक विकृति र विसंगतिलाई सशक्तढंगले प्रस्तुत गरिएको रहेछ। डा. चुन्दा बज्रचार्य र मैले यस फिल्मको समीक्षा गरेको थियो। डा. बज्रचार्यले समाजमा मुलतः महिला र अपहेलित पक्षको चित्र प्रस्तुत गर्नु भएको थियो भने मैले आदिवासी दृष्टिकोणबाट समीक्षा प्रस्तुत गरेको थियो।

अप्राहन्न : युनेस्को क्लबसंघको कार्यक्रम

नेस्नल फेडेरेसन अफ युनेस्कोको एसोसिएसनद्वारा रसियन कल्चर सेन्टर, काठमाडौंमा आयोजित आदिवासी समुदाय र मातृभाषाको विकासमा सरकारी तथा गैरसरकारी संस्थाहरूको भूमिका शिर्षको छलफल कार्यक्रममा सहभागी भए। गोष्ठी ३:३० बजेतिर सुरु भयो। त्यहाँ विभिन्न वक्ताहरूले नेपालमा