Inside This:
यस भित्रका खुराकहरु:
संपादकीय Editorial
साताको कुराकानी Interview
साताको दोहोरी भाका
साताको अनुहार
साप्ताहिक झटारो
हाम्रो बोली
Feature Story / News
स्थानीय खबरहरु
Local News
नेपालका खबरहरु
News from Nepal
अन्रांष्ट्रीय खबरहरु
International News
साताको अनुहार
Faces of the Week
Upcoming Events in USA
न्यूयोर्कमा आगामी कायंक्रमहरु
Upcoming Events in NYC
न्यूयोर्क शहरमा एक साँझ
An Evening Out in New York
न्यूयोर्कका नेपाली संघ-संस्थाहरु
Nepalese Orgs in NYC
न्यूयोर्कमा नेपाली ब्यावसायहरु
Nepalese Business in NYC
अमेरिकामा नेपाली संस्थाहरु
Nepalese Orgs in USA
अमेरिकामा नेपाली ब्यावसायहरु
Nepalese Business in USA
समकालिन साहित्य-रचना
Contemporary Writings
कविता Poetry
मनोरन्जन Entertainment
दोहोरी लोक भाकाहरु सुनौं
Nepalese Folk Music & Dance
बगिंकृत विज्ञापन Classified
पाठक प्रतिकृया
Readers' Comments
पुराना कुराहरु News Archive
Audio Archive
Video Archive
बिबिध Miscellaneous
नेपालका आदिवासी-जनजातिहरु
Indigenous People of Nepal
प्रवासी नेपाली संस्थाह्रू
Nepali Diaspora Orgs
Nepali News Media
नेपाली पत्रपत्रिकाहरू
दैनिक Daily
साप्ताहिक Weekly
Monthly & Other Media
Nepali Online Portals
Nepali Radio / F.M. / TV
नेपाली अनलाइन् पोटंल
News from Nepal: नेपाली खबरहरु
रोल्पा र रोल्पाली जनताले सिकाएको पाठ
रोल्पाली सभासद्हरु वायाँबाट क्रमश खुमा सुवेदी, जोखबहादुर महरा, झक्कुप्रसाद सुवेदी, वर्षमान पुन, कृष्णबहादुर महरा, पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड, जयपुरी घर्ति, ओनसरी घर्तिमगर, तारा घर्तिमगर र सन्तोषी बिक । फोटो- दिनेश श्रेष्ठ Rolpali CA Memebers: L to R: Khuma Subedi, Jokhbahadur Mahara, Jhakkuprasad Subedi, Barsaman Pun Magar, Krishnabahadur Mahara, Pushpakamal dahal 'Prachanda', Jayapuri Gharti Magar, Onasari Gharti Magar, Tara Gharti Magar and Santoshi BK. Photo: Dinesh Shrestha
काठमाडौं, May 11, 2008-दश वर्षसम्म युद्ध लडेका माओवादीका कार्यकर्ताहरु आजकल सामुहिक-जनवादी विवाह गर्न रुचाउँछन् । केही रोल्पाली माओवादी जोडीहरुको विवाह उत्सवजस्तो लागेपनि वास्तवमा यो दृष्य विवाहको थिएन ।
बरु संविधान सभामा निर्वाचित माओवादी अध्यक्ष प्रचण्डसहित रोल्पाका १० जना संविधान सभाका सदस्यहरुको अभिनन्दनको उत्सव थियो ।
बिहीबार राजधानीको राष्ट्रिय सभा गृहको रौनकपनि केही माओवादी जोडीहरुको सामुहिक विवाह जस्तै थियो । रोल्पाली महिलाहरुको बिशेष पहिरन 'गादो' लगाएकी रोल्पाकी पूर्व रापंस बमकुमारी बुढामगर लगायतका मगर महिलाहरु र घलेक पहिरिएका गुरुङ्ग महिलाहरुले जब मन्चमा उपस्थित ५ पुरुष र ५ जना महिलालाई अविर र माला लगाइदिन थाले त्यहाँ नजिकै रहेका दर्जीहरुले नर्सिङ्ह र पन्चैबाजाले सभागृह हललाई गुन्जायमान पारे । हल रोल्पालीहरुको तालीले गुन्जियो ।
संभवत नेपालको सीमाभित्र रोल्पा भन्ने जिल्ला नभएको भए संविधान सभाको चुनाव नहुनपनि सक्थ्यो । संविधान सभाकालागि सबैभन्दा बढि रगत बगाएका रोल्पालीहरुले रोल्पाको इतिहासमै सबैभन्दा बढि प्रतिनिधिहरु पठाउन सफल भएका छन् । संविधान सभाकालागि सबैभन्दा धेरै रगत बगाएका रोल्पालीहरु १० जनालाई संविधान सभामा पठाउन सफल भएपछि त्यसैको उत्सव कार्यक्रम राखेका थिए ।
३ बर्षअघिसम्म काठमाडौंमा रोल्पाली हुँ भन्नसमेत डर मान्नुपर्थ्यो । प्रहरीले रोल्पाली भन्ने थाहा पाएपछि पक्राउको डर हुन्थ्यो । काठमाडौंबाट रोल्पा जाने र रोल्पाबाट काठमाडौं आउने गाडीलाई ठाउँ-ठाउँमा सेना-प्रहरीले खानतलासी लिन्थे । रोल्पालीलाई सास्तीको क्रम ०४८ को संसदीय चुनावमा रोल्पाका दुबै सिटमा जनमोर्चाले जितेपछि अरु बढ्यो । ०५० साल लाग्दा नलाग्दै जिल्लामा रोमियो अपरेशन सुरु भयो । जननिर्वाचित जिविस सभापति झक्कु सुवेदीले विकास निर्माणका काम गर्न पाएनन् पक्राउ गरेर उनी थुनिए । उनले काठमाडौंका हिरासतमा करिव ३ वर्ष बिताए । यी सबै सास्तीको एकमुष्ट बदला संविधान सभा चुनावमार्फत् रोल्पालीले लिएका छन् ।
'भाग्यमानी' रोल्पा
रोल्पाबाट अध्ययनकालागि काठमाडौं आएका रोल्पाका दीपेश पुन मगर अलिक उत्तेजित थिए । माओवादीको विद्यार्थी संगठन अखिल क्रान्तिकारी रोल्पा-काठमाडौं सम्पर्क मन्चका अध्यक्ष रहेका पुनले कार्यक्रममा उपस्थित माओवादी अध्यक्ष लगायतका रोल्पाली सभासद्हरुको सम्मानमा आयोजित कार्यक्रममा भने- '३० वर्षे पाचायत र १६ वर्षे बहुदलकालमा नारायणहिटी र िसंहदरवारको आदेशमा सेना-प्रहरीले रोल्पाबासीलाई सताउनसम्म सताए आज हामीले नारायणहिटी र िसंह दरवारमा अपरेशन गर्नकालागि १० जना सभासद् पठाएका छौं ।'
दीपेश पुनले भनेजस्तै रोल्पाले आफ्नो इतिहासमै सबैभन्दा बढि अर्थात् १० जना जनप्रतिनिधिहरु संविधान सभामा पठाउन सफल भएको छ । भावी राष्ट्रपति र प्रधानमन्त्रीका रुपमा प्रचारित माओवादी अध्यक्ष प्रचण्ड रोल्पा- २ बाट निर्वाचित भएका छन् भने महिला संघकी अध्यक्ष जयपुरी घर्ति 'नमूना' मगर रोल्पा- २ बाट चुनिएकी छिन् । नेपालको इतिहासमा पहिलो पटक रोल्पाली जनताले चुनेका प्रतिनिधिले प्रधानमन्त्री र राष्ट्रपति हुने सौभाग्य पाउँदैछन् । रोल्पाबाट बिजयी माओवादी अध्यक्ष प्रचण्डले काठमाडौं- १० बाटपनि बिजय हासिल गरेका छन् ।
रोल्पाबाट सुरु भएको माओवादी जनयुद्धले १० वर्षको अवधिमा जसरी सम्पूर्ण देश ढाक्न सफल भयो त्यसैगरी रोल्पाली माओवादी नेताहरुले काठमाडौंसम्म आइपुगेर विजय हासिल गरी देश-विदेशमा समेत चर्चा बटुलेका छन् । एमाले महासचिव माधव नेपाललाई पराजित गर्ने झक्कु सुवेदी रोल्पाको गजुलका हुन् । जनमुक्ति सेनाको डेपुटी कमाण्डर रहेका बर्षमान पुन मगर 'अनन्त' ले ललितपुर- १ बाट बिजय हासिल गरेका छन् । यसैगरी सूचना तथा सन्चारमन्त्री कृष्णबहादुर महरापनि रोल्पा सदरमुकाम लिवाङ्गका हुन् । र उनले दाङ्ग- ३ बाट बिजय हासिल गरेका छन् ।
समानुपातिक तर्फबाट पनि रोल्पाले उत्तिकै स्थान हासिल गरेको छ । माओवादी अध्यक्ष प्रचण्डका निजी सहायक जोखबहादुर महरा 'प्रताप' लगायत महिला नेतृहरु ओनसरी घर्तिमगर, तारा घर्तिमगर, खुमा सुवेदी र सन्तोषी बिक पनि रोल्पाबाट समानुपातिकबाट प्रतिनिधित्व गर्ने माओवादी सभासद् हुन् । यी मध्ये ओनसरी र तारा यस्ता बीरङ्गना हुन् जसले माओवादी जनयुद्ध सुरुवातको दिन रोल्पाको होलेरी चौकीमा भएको आक्रमणमा सहभागी भएका थिए । त्यसका अलवा ओनसरीले माओवादी जनमुक्ति सेनाको बि्रगेड कमिसारको भूमिकापनि निर्वाह गरिसकेकी छिन् । रोल्पा- १ बाट निर्वाचित जयपुरी घर्तिमगरले गृहमन्त्री खुमबहादुर खड्काको सतबरिया दाङ्गमा रहेको सशस्त्र प्रहरीको ब्यारेकमाथिको आक्रमणको नेतृत्व गरेकी थिइन्।
रोल्पाको बलिदान र पसिना
२०३६ को जनमत संग्रहमा रोल्पाको थवाङ्गबाट निर्दलको पक्षमा एक मतपनि परेन । निर्दलको पक्षमा एउटापनि मत नपरेको देशभरिको एकमात्र मतदान केन्द्र थवाङ्ग मतदान केन्द्रमात्र थियो । जनमत संग्रहमा पन्चायतको पक्षमा यस्तो निराशाजनक परिणामको बदला लिन तत्कालिन पाचायती सरकारलेसेना पठाएर थवाङ्गमा अपरेशन गरेको थियो । त्यसयता राज्यले रोल्पालाई कहिल्यैपनि सकरात्मक आँखाले हेर्न सकेन । फलतः २०४८ को संसदीय निर्वाचन सकिएलगत्तै त्यहाँ फेरि प्रहरी अपरेशन सुरु भयो । १० वर्षे जनयुद्धमा पनि सबैभन्दा बढि दमन खेप्ने रोल्पा नै थियो ।
माओवादी रोल्पाले दिएको जानकारी अनुसार जनयुद्धका क्रममा रोल्पाबाटमात्रै करिव ७ सय जनाले ज्यान गुमाएका छन । जनयुद्धको अवधिमा देशभरि मारिने माओवादीहरुको संख्या करिव १० हजार छ । अङ्गभङ्ग र विस्थापित हुने रोल्पालीहरुको संख्यापनि त्यत्तिकै छ । माओवादी विरुद्ध लगाइएको संकटकाल र त्यस क्रममा भएका सैनिक अपरेशनहरुमा गाउँका गाउँ उजाड पारिएका थिए । रोल्पाका थवाङ्ग राङ्सी माडीचौरलगायत गाउँहरुमा जाने हो भने सैनिक अपरेशनका क्रममा सेनाले ध्वस्त बनाएका घरहरुको खण्डहर अहिलेपनि देख्न सकिन्छ ।
यो बलिदान अनुसार रोल्पाले माओवादी पार्टीभित्र अवसरपनि पाएको छ । आफ्नो गृहजिल्ला चितवन र जन्मस्थान कास्की छाडेर माओवादी अध्यक्ष प्रचण्ड रोल्पामा उठ्नु रोल्पालीप्रतिको उनको सम्मान थियो । ३३ सदस्यीय माओवादी केन्द्रीय समितिमा सबैभन्दा धेरै सदस्य रोल्पाकै छन् । प्रबक्ता कृष्णबहादुर महरा सचिवालय सदस्य बर्षमान पुन 'अनन्त', कूलप्रसाद केसी सोनाम र नन्दकिशोर पुन 'पासाङ्ग' रोल्पाकै हुन् । सैन्य संगठनभित्र प्रचण्डपछि दोक्षो पंक्तिका मानिने ४ डेपुटी कमाण्डरमध्ये २ जना रोल्पाकै छन् । डेपुटी कमाण्डरद्धय 'अनन्त' र 'पासाङ्ग' को हैसियत माओवादीको सैन्य फाँटमा उच्च छ । चर्चित सहायक संगठन वाइसीएललाई इन्चार्जका रुपमा हाँक्ने जिम्मापनि रोल्पाकै कूलप्रसाद केसी 'सोनाम' ले पाएका छन् ।
जनमुक्ति सेनाको ५ नं डिभिजन कमाण्डर शुकबहादुर पुन 'शरद' पनि रोल्पाकै हुन् । १० वर्षे जनयुद्धमा मारिने माओवादीको सैन्य फाँटका सबैभन्दा उच्च डिभिजन कमाण्डर किमबहादुर थापा 'सुनिल' पनि रोल्पाकै थिए । कतिपय बृगेडको नेतृत्व अहिलेपनि रोल्पाली सैन्य कमाण्डरहरुले सम्हालेका छन् । आफ्नो निजी सहायकमा प्रचण्डले रोल्पाकै जोखबहादुर महरालाई राखेका छन् । रोल्पा- १ बाट निर्वाचित सभासद् जयपुरी घर्ति अखिल नेपाल महिला संघ क्रान्तिकारी को केन्द्रीय अध्यक्षसमेत छिन् । रोल्पाका सबैभन्दा बरिष्ठ माओवादी नेता कृष्णबहादुर महराले बर्तमान अन्तरिम सरकारमा पार्टीको नेतृत्व गरिरहेका छन् ।
अहिलेपनि धेरै जिल्लामा माओवादीको राजनीति रोल्पाबाटै गएका माओवादीका नेता-कार्यकर्ताले धानिदिएका छन् । पूर्वको मेचीसम्म होस् वा पश्चिमको महाकालीसम्म होस् माओवादीको राजनीति विस्तारकालागि रोल्पालीहरु नै पुगेका थिए । बर्षमान पुन 'अनन्त' पूर्वको मेची-कोशी पुगेपछिमात्र त्यहाँ जनयुद्ध फस्टाएको थियो । दार्चुला, बैतडी, कैलाली, कन्चनपुरमा माओवादी जनमुक्ति सेनाको संगठन विस्तारकालागि रोल्पाकै कालीबहादुर खाममगर 'बिबिध' हाल ३ नं डिभिजन कमाण्डर पुग्नुपरेको थियो । यसबाट देखिन्छ रोल्पालीहरुले अहिले अवसर पाएकामात्र छैनन् उत्तिकै रगत र पसिनापनि बगाएका छन् ।
रोल्पालीलाई प्रचण्डको अभिनन्दन
रोल्पाली र रोल्पाली जनतालाई लाटो र सुधो जातिको रुपमा प्रचार गरिन्थ्यो । रोल्पालीहरुलाई हेप्नेहरुले रोल्पालीलाई असभ्य जमातको रुपमा खिल्ली उडाउँथे । काठमाडौंमा रोल्पालीहरुलाई कोक्ल्याँटो जातिको रुपमा प्रचार गर्दै एउटा ठट्यौली सुनाइने गरिन्थ्यो । ठट्यौली यस्तो थियो- 'रोल्पाका बालाराम घर्तिमगरले आफू मन्त्री भएका बेला रोल्पामा मोटरबाटो पुर्याएछन् । तर रोल्पालीले गाडीलाई कुनै जनावर हो भन्ने ठानेछन् । र गाडीलाई घाँस हालिदिएछन् ।' जनआन्दोलन सफल भएर रोल्पाली नेताहरु काठमाडौं नआउन्जेसम्मपनि रोल्पालीहरुको बारेमा यस्तो खिसिट्युरी गरिन्थ्यो ।
तर कठिन भन्दा कठिन क्षणहरुमा आफू र माओवादीलाई जोगाउने रोल्पा र रोल्पालीको महत्व बुझेका माओवादी अध्यक्ष प्रचण्डले आफूहरुको सम्मान कार्यक्रममा निकै भावुक बन्दै रोल्पालीहरुप्रति उच्च सम्मान प्रकट गरे । 'म चितवनको मान्छेलाई रोल्पाली जनताले आफ्नो गाउँ-ठाउँमा लगेर जिताए, रोल्पाका अन्य साथीहरु दाङ्ग काठमाडौं र ललितपुरसम्म आइपुगेर चुनाव जित्नुभएको छ' प्रचण्डले भने- 'मलाई के लाग्छ भने हामी भन्दा बढि अभिनन्दनीय त रोल्पाली जनता छन् किनभने उनीहरुले असम्भव भनिएका कामहरुपनि सम्भव छन् भनेर देखाइदिएका छन् ।'
काठमाडौंले रोल्पालीलाई जतिसुकै असभ्य र गवाँर किन नभनोस् रोल्पालीहरु सबैभन्दा सचेत छन् भन्ने कुरा अभिनन्दन कार्यक्रममा देखियो । कार्यक्रममा रोल्पाली ब्रिटिश गोर्खा सेनाका रिटायर्ड लप्टन मानबहादुर बुढामगरलाई मन्तव्यकालागि बोलाइएको थियो । उनले भने- 'अरु पार्टीका नेताहरु भ्रष्ट र काठमाडौं केन्द्रित भएर बिगि्रए नातावाद र आफन्तबादका कारण बिग्रिए । हाम्रा दशै जना सभासद्हरुले यो पाठबाट सिक्नुपर्छ । काठमाडौंमा चाकरी गर्नेहरुको बिगविगी छ । चाकरीप्रथाबाट हाम्रा नेताहरु मुक्त हुनुपर्छ । र हामीले रोल्पालाई नमूना जिल्लाको रुपमा प्रस्तुत गर्नुपर्छ ।'
यति सचेत छन् रोल्पालीहरु, त्यसो भए के रोल्पालीहरुलाई गवाँर भन्नेहरु आफै गवाँर होइनन् त ?
-Sitaram Baral in Kathmandu
Please add yours and view our readers' comments at: Guest Book page»